De strategie van het ‘Niets Doen’

door Carolyn Shepard Fox
Oorspronkelijke titel: The ‘Do Nothing’ Strategy.

Toen Sarah, mijn oudste dochter, drie-en-een-half was, zat zij op een peuterschooltje 20 minuten rijden bij ons vandaan. Een plek waar ze Sarah de vrijheid gaven om te groeien en te ontwikkelen zonder opgelegd programma. Telkens als ik haar ophaalde vroeg ik “Wat heb je gedaan vandaag?” Als ik in de achteruitkijkspiegel keek, zag ik haar rustig in haar autostoeltje zitten en keek ze aandachtig uit het zijraam en ze antwoordde: “Oh, eigenlijk niets.”

Tijdens de keren dat ik er als ouder wel eens hielp had ik heel veel activiteiten gezien die haar ochtenden op die peuterschool vulden. Ik wist dat ze verre van niets had gedaan. Haar bedachtzame reactie dat ze niets echt had gedaan maakte dat ik me begon af te vragen: “wat betekent nietsdoen eigenlijk?”

Als verloskundige ben ik overtuigd geraakt dat mijn vak de kunst is van het niet ingrijpen. Bij een geboorte besteed je veel tijd aan wachten, terwijl zich een heel natuurlijk proces ontvouwt. Niets doen, voordat je iets moet gaan doen. Ik herinner me een van de eerste geboorten die ik als een jonge verloskundige heb bijgewoond. De bevalling duurde lang – bijna 72 uur. Het was de eerste baby van de vrouw en ze was moe en bang. De bevalling vorderde traag, maar het ging verder goed met haar sterke, gezonde baby. We wachtten en keken, uur na uur. En om de paar uur wilden mijn collega’s verpleegkundigen en artsen weten wat ‘we’ zouden gaan doen. De ziekenhuiscultuur heeft weinig begrip voor het proces van wachten en schijnbaar niets doen.

“De bevalling vordert en het gaat goed met de baby, we zullen de vrouw blijven ondersteunen en we zullen wachten”, was mijn antwoord. Omdat ik niet de status had van een ervaren verloskundige, wist ik dat mijn antwoord met scepsis en bezorgdheid werd ontvangen. Maar na wat een eeuwigheid leek te duren, bracht de vrouw zonder ingrijpen een zeer gezonde baby van 11 pond ter wereld.

In de met zorg omkleedde medische wereld zijn er maar weinig vrouwen die drie lange dagen mogen bevallen zonder interventie. In de dagen erna sprak het ziekenhuispersoneel over de bijzondere geboorte van de ‘grote’ baby.

Tot op de dag van vandaag ben ik onder de indruk van de kracht van kijken en wachten. Het was niet gemakkelijk. Ik wilde net zo goed als alle anderen dat de geboorte sneller zou gaan. Ik voelde me uitgeput, uitgedaagd door mijn beperkte klinische ervaring en een beetje bang. Maar ik putte mijn kracht uit alle dingen die ik had geleerd over de bevalling. Ik zorgde ervoor dat de vrouw en haar baby te allen tijde veilig waren, nauwlettend toeziend op signalen dat een van hen in gevaar zou zijn.

Maar wat nog belangrijker was dat ik de vrouw haar recht beschermde om “gewoon” te mogen zijn en te bevallen zonder onnodige tussenkomst. Ik respecteerde het mysterie van de natuur om zich te mogen ontvouwen. Gedurende het kijken en wachten, vereerde ik de kunst van het niets goeds te willen gaan doen.

Door niets te doen worden we uitstekend in wachten. Wachten geeft ons een kans om te zien wat er mogelijk gaat komen. Als ik in de vroege lente zaden plant, dek ik ze af met aarde, besprenkel ze met water en wacht dan af. Het lijkt vaak alsof er niets gebeurt, en elk jaar vraag ik me af of ze echt zullen groeien. En dat doen ze. Niets wordt in een paar dagen iets.

Toen mijn middelste kind en tweede dochter, Jane, op de Sudbury Valley School begon, was ze nog nooit eerder naar school geweest. Ze begon binnen een paar dagen na haar vierde verjaardag. De hele winter bleef ze aan de zijde van haar grotere zus Sarah. Sarah, die bijna elf is, brengt haar dagen met vrienden door met praten, rondhangen, spelen op laptops, iPads en telefoons, en met het verkennen van het buitenterrein. En Jane volgde hen als een klein eendje. Ze stond erop dat Sarah haar in- en uittekende, haar naar het toilet bracht en haar lunchdoos uit de ijskast pakte. En tot haar grote plezier zorgde Sarah voor haar kleine zus. Dit ging door in de lente en vroege zomermaanden.

“Hoe was school vandaag?” vroeg ik aan Jane op onze korte rit naar huis. “Het was zooooooooooo saai.” En ik vervolgde: “Heb je niets gedaan?” “Nee, mama, niets.”

Maar ondanks haar geklaag over verveling, leek Jane nooit ongelukkig of weerstand te hebben om weer naar school te gaan. Integendeel, ze kwam thuis met een air van zelfvertrouwen en zelfbeheersing, waardoor ze op de een of andere manier ouder leek. Na een dag van opgedrongen nabijheid van elkaar op school, verwachtte ik dat Jane en Sarah thuis meer hun eigen dingen zouden gaan doen. Maar in plaats daarvan speelden ze vaak nog steeds enthousiast samen tot aan bedtijd. Laat me even duidelijk maken dat we geen ‘model’ gezin vormen, want Sarah uitte weldegelijk haar frustratie over Jane haar onophoudelijke aanwezigheid in haar schoolleven.

Ze vroeg me: “Wanneer gaat Jane iets zelf doen?” En ik antwoordde: “Op een dag zal ze beginnen met haar eigen dingen te doen, dat beloof ik je.” Eerlijk gezegd hoopte ik dat.

De zomervakantie brak aan, het schooljaar was afgelopen en we vroegen ons allemaal af wat Jane zou doen na de vakantie. Maar Jane bleef haar zus volgen, ook in september, oktober en een deel van november.

De vraag om tussenbeide te komen drong zich langzaam aan ons op. Moesten we er iets aan doen, nadat we zo lang gewacht hadden? Ik was bang en ik vroeg mijzelf af of ik een slechte ouder was. Misschien was wachten en niets doen de verkeerde keuze. Moeten we Jane van school halen? Wat als ze niet klaar was om op de Sudburyschool te zitten? En wat deed dit met Sarah?

Maar ergens onder al die twijfels en angsten, zei een stemmetje: “Heb vertrouwen in Jane”. Ze doet zoveel. Je kunt het niet zien, maar net als een zaadje in de tuin, groeit ze, en de eerste sprietjes groen zullen zo uit de grond komen. “En toen, op een dag eind november, in een tijd waarin er geen zaad uitkomt hier in New England, verliet Jane de zijde van haar zus en maakte zelf vrienden. En dat was dat. Onafhankelijke Jane was geboren!

Onbegrensde mogelijkheden tot ontwikkelen (Foto van de blog op de Sudbury Valley School website).

Door niets te doen, geven we onze kinderen de ruimte om te zijn wie ze zijn. Mensen zitten soms jaren op meditatie om iets te kunnen ervaren van dit soort overgeven aan het Niets. Want het is in deze ruimte van het Niets dat groei plaatsvindt. Als ouder, als verloskundige, als tuinman en als mens, vereist de keuze om iets te doen of niets te doen een constant bewustzijn van de meest basale soort.

Angst maakt dat ik me ermee wil bemoeien, ingrijpen, proberen iets te corrigeren waarvan ik denk dat het verkeerd is. Maar de ervaring van Jane, net zoals die lange geboorte of het zaadje in de lentetuin, herinnerde me eraan dat het instinct om te wachten en te zien wat er zou gaan gebeuren, de handeling van niets doen, zorgt dat dingen vanzelf ontstaan.

 


Er is een goedkeuring gegeven om openbare publicaties op de website van de Sudbury Valley School vrij te kopiëren en te verspreiden, vooropgesteld dat de tekst niet is aangepast of ingekort en dat deze notitie in bijgevoegd. Voor meer informatie over SVS publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kijk regelmatig op de website van de Sudbury Valley School.

Share this.