Omgaan met onzekerheid

Click here to go back to previous pagelisa

Lisa Montanus – staflid Hudson Valley Sudbury School

Ik schrijf dit artikel met enige terughoudendheid, omdat ikzelf maar al te goed weet hoe snel we woorden vergeten als we ergens midden in zitten. Het lijkt eigenlijk niet nodig, maar hier is toch nog een artikel dat het unieke aanbod op Sudbury scholen ophemelt.
Maar goed, ik denk dat het toch nuttig is omdat in de voorbije maanden sommige ouders en studenten teleurgesteld zijn geraakt in de school. Dit is geen verrassing, dat gebeurt nou eenmaal op een Sudbury school. Het is een welbeschreven feit dat studenten door verschillende fases gaan terwijl ze op een Sudbury school zitten.

De eerste fase is makkelijk, de eerste weken en maanden zijn de ervaringen van het kind spannend en stimulerend, niet alleen voor het kind, maar ook voor de ouders. Ouders vinden het fantastisch om de hernieuwde passie, het enthousiasme en de bereidheid tot verantwoordelijkheid nemen te zien en het verlangen om op school te zijn in plaats van niet op school te zijn. Dit is belangrijk, erg belangrijk. Het proces begint al bij het inschrijvingsgesprek. Als inschrijvingsverantwoordelijke, heb ik de eer en het genoegen om potentiële studenten en hun familie te ontmoeten aan het begin van dit nieuwe avontuur. Ik geniet van de blik van hoop en geruststelling als ouders beginnen te begrijpen welke zeldzame kans de school biedt. Meestal schrijft de familie zich in na het interview en de bezoekweek – er hangt “potentieel” in de lucht; wat kan er nog beter zijn? De uitdaging die eigen is aan de filosofie van de school heeft zich nog niet getoont. Dit is de eerste fase, zoals elke uitdaging is het in het begin opwindend: we zien mogelijkheden, we zijn niet moe, bang of twijfelen niet aan ons doorzettingsvermogen. Deze fase kan een hele tijd duren – weken, misschien zelfs maanden.

Maar dan gebeurt het. De onvermijdelijke verschuiving. De huwelijksreis is over. Enthousiasme verandert in verveling, verantwoordelijkheid nemen voor je eigen leren wordt lastig en angstaanjagend in plaats van de gezonde en noodzakelijke uitdaging die het zou moeten zijn. Dit kan op elke leeftijd gebeuren, zowel jongere als oudere studenten kan het overkomen. Dit is het moment dat het moeilijk is om op school te zijn. We beginnen opmerkingen te horen als “Er gebeurt niks op school” “Je kan niks leren op deze school” “Het is saai” “Het is een school voor losers”. In deze fase zullen studenten afwezig beginnen te zijn. Als ze op school zijn, zijn ze lusteloos, klagen en proberen andere studenten mee te trekken om hun idee te steunen dat de school rot is. Dit is het moment waarop studenten het meest de steun nodig hebben van hun ouders. Maar, dit kan ook de moeilijkste periode zijn voor ouders om hun kinderen te steunen, omdat hun eigen angsten en onzekerheden in verband met de filosofie boven komen. Sommige ouders beginnen nu dingen te doen die het succes van hun kind op school ondermijnen. Bij jongere studenten kan dit ondermijnen gebeuren in de vorm van werkboeken mee te geven naar school met de verwachting dat ze een bepaald aantal lessen maken tijdens de schooldag. Bij oudere studenten kan het de vorm aannemen van het suggeren om bepaalde dingen te doen – een los curriculum, met lessen. Het kan ook onder de vorm van ouders die hun kinderen inschrijven voor naschoolse lessen, en zo het idee promoten dat de school goed is om sociale vaardigheden te ontwikkelen, maar dat het ‘echte’ leren elders gebeurt.
Niets is minder waar.

Dit is wanneer theorie wordt omgezet in praktijk, dit is het moment waarop echte ontwikkeling begint en is compleet verschillend van het ‘leren’ dat gebeurt in andere onderwijsinstellingen. Nu leren de studenten denken voor zichzelf, zichzelf vertrouwen en accepteren. Het ziet er niet altijd fraai uit. Maar het is echt. Het is ook de belangrijkste en moeilijkste les van de Sudbury school. Vanaf het moment dat iemand zichzelf leert te vertrouwen is die niet meer te stoppen, dan kan die alles doen wat hij wil, kan hij over elk onderwerp dat hem interesseert of dat hij nodig heeft leren. Op een Sudbury school zijn academische vaardigheden niet de primaire focus. Op het moment dat studenten leren om zichzelf te vertrouwen en voor zichzelf te denken vallen de academische vaardigheden op hun plaats. De meeste andere scholen focussen op academische vaardigheden, vaak ten koste van de eigenwaarde van de studenten. Het doel van de meeste onderwijsmodellen gaat niet verder dan hoe goed studenten iets geleerd hebben en de punten die ze hebben behaald. Hierdoor creëren ze een levenslang patroon van afhankelijkheid aan externe voldoening. Weinig of geen aandacht wordt besteed aan het karakter van de student of het hen helpen in de ontwikkeling van vaardigheden die nodig zijn om keuzes te maken die hun leven beïnvloeden en vormgeven.
Omdat studenten met zichzelf geconfronteerd worden in een Sudbury omgeving leren ze langzaam zichzelf te waarderen. Ze leren hoe ze keuzes maken die het beste zijn voor hen en de omgeving. De angst en afkeer die er eerst was, verandert in vertrouwen en actie. Studenten zien zichzelf niet langer als afgezonderd, maar als actieve deelnemers in een levende gemeenschap. Dit is de laatste fase en het doel van de ontwikkeling op een Sudbury school. Deze transformatie wordt ondermijnd wanneer er externe druk wordt uitgeoefend op de student om zich aan te passen en te presteren. Als er druk op de student wordt uitgeoefend om zich aan te passen en te presteren, wordt deze transformatie onderbroken. Ik zie een duidelijke verandering bij studenten als deze inmenging gebeurt. Ze veranderen van ontspannen en betrokken kinderen naar gespannen en drukke kinderen. Dit maakt me triest want dit is het tegenovergestelde van wat de school voor ogen heeft. Als kinderen gezegd wordt dat wat ze op school doen niet goed is of niet voldoende en ze iets anders zouden moeten doen, dan wordt hun de boodschap gegeven dat ze niet te vertrouwen zijn en dat de school niet te vertrouwen is. Men berooft hun op deze manier van het Sudbury-proces: de ruimte en de tijd krijgen om uit te vinden wie ze zijn als mensen.

De beste manier als ouder om je kind te steunen terwijl het op een Sudbury school zit, is om je niet te mengen in het proces. Dit kan verschrikkelijk moeilijk zijn. Weinig dingen in onze levens ondersteunen deze radicale vorm van onderwijs. Ik wou dat ik een makkelijke oplossing kon bieden om de angsten van ouders weg te nemen. Die is er echter niet. Als angst naar boven komt, kijk dan naar je kind: merk je een verschil; zijn ze betrokken; worden ze volwassener?

Ik heb veel respect voor ouders die moedig genoeg zijn om hun kinderen naar onze school te sturen. Dit vraagt enorm veel vertrouwen en ik bewonder dit van jullie allen.

Dit artikel verscheen in het najaar van 2005 in de ‘Sudbury Stew’ nieuwsbrief van HVSS.