VRIJHEID, VERVELING EN MOTIVATIE

Door Stephanie Sarantos, mede-oprichter, staflid en ouder van de Clearwater School[1].

Op een Sudburyschool zijn studenten in staat om hun activiteiten en bezigheden vrij te kiezen, elke dag van het jaar. Het is om die reden zo verrassend dat je studenten soms vanuit een onmacht “School is zo saai! Er is niets te doen!” hoort zeggen.

Hoe kunnen studenten zich vervelen op een school die geen verplichte opdrachten, leerlijnen of tijdschema’s heeft? Studenten die van andere scholen naar een Sudburyschool overgaan verwachten vaak dat ze aan de verveling kunnen ontsnappen, wetende dat ze in staat zijn om precies die dingen te gaan doen die hen het meest interesseren. In plaats daarvan ontdekken zij vaak dat verveling op een Sudburyschool van een geheel andere aard is. Verveling die leidt tot goede resultaten, zoals initiatief nemen, zelfvertrouwen krijgen en de mogelijkheid om persoonlijke doelen te bepalen en te leren doorzetten.

Verveling op een Sudburyschool

Er wordt van de studenten op een Sudburyschool niet verwacht dat zij verplichte activiteiten interessant vinden. Ze zijn vrij om hun eigen ritme te volgen gedurende de dag. Het is niet de taak van stafleden om studenten te vertellen wat belangrijk is voor hen om te leren of te doen of om over na te denken. De vrijheid die Sudburyscholen definieert, leidt tot verschillende vormen van verveling.

Een vorm van verveling is: “Ik weet precies wat ik wil doen, maar ik ben nog niet in staat het zelf te doen”. Deze vorm van verveling kan optreden als een vriendje nog niet op school is aangekomen of materialen niet aanwezig zijn.

Soms betekent verveling: “Ik weet niet wat ik wil doen”. Studenten kunnen een periode genieten van de verkregen vrijheid, zich dagen, weken of maanden met enthousiasme storten op bepaalde activiteiten, maar vaak komt er een dag waarop niets hen meer schijnt te boeien. Ze hebben geen idee meer wat ze moeten doen. Dit soort verveling is zichtbaar als doelloos dwalen of ergens gaan kijken naar wat andere studenten doen. Deze verveling manifesteert zich als periode van rust, als een lege ruimte die leeg blijft totdat de student wordt getroffen door een volgende impuls.

Er is een andere vorm van verveling die een fase van rijping en ontwikkeling inhoudt. “De school is zo saai,” betekent: “Ik ben nog niet klaar om de verantwoordelijkheid te nemen voor het bepalen van wat ik doe op school en uiteindelijk wat ik met mijn leven wil doen” Dit is een essentiële vorm van verveling. Het heeft niets te maken met hoe een persoon past bij een opgelegde, externe set van verwachtingen of activiteiten. Deze verveling is veel persoonlijker, het is een manifestatie van de behoefte van ieder mens om zin te geven aan zijn eigen leven.

Op een Sudburyschool wordt verveling beschouwd als een fase van het leren. Verveelde studenten worden niet gestraft of geëtiketteerd. Stafleden proberen niet om de verveling te verlichten door het aanbieden van vermaak of ideeën voor het productief gebruik van tijd. Als stafleden hulp bieden is het om de student begrip te laten krijgen van de functie van verveling en te leren van deze ervaring. Stafleden spreken soms met studenten met het oog op de situatie en de gevoelens van de student over hun begrip van de situatie of om hun eigen ervaringen met verveling te delen. Stafleden kunnen zich ongemakkelijk voelen als ze zien hoe studenten hun verveling ervaren, maar weerstaan de verleiding om in te grijpen. Het wordt aan de studenten overgelaten om de volle omvang en het bijbehorende ongemak van hun verveling te ervaren.

De betekenis van verveling op een Sudburyschool

Het is uiteindelijk aan elke student om een uitweg te vinden uit de verveling en de verantwoordelijkheid te nemen om te ontdekken wat ze met hun leven willen doen.

Hal Sadofsky, oud-student van de Sudbury Valley School en een medeoprichter van Blue Mountain School in Oregon, beschrijft in het artikel “Vermaak, Verveling en Verantwoordelijkheid” zijn reactie op klachten van verveling:

Dit is het leven! Het is aan jou om een richting interessant en de moeite waard te vinden om te onderzoeken. Het is uiteindelijk jouw leven en dat moet je gaan erkennen. Dit is jouw leven, maak ervan wat jij wilt.

Persoonlijke verantwoordelijkheid nemen voor al je daden is een van de kenmerken van Sudbury scholen. Hal beschrijft dat als volgt:

De meest fundamentele educatieve les die we hopen dat onze studenten leren is dat ze verantwoordelijk zijn voor hun eigen ontwikkeling en in feite voor hun eigen leven. Dit daadwerkelijk internaliseren en met alles wat daarbij hoort is de beste les die we ze voor de rest van hun leven kunnen geven. Ik denk dat het belangrijk is voor mensen om kennis en vaardigheden te verwerven, maar ik geloof niet dat men hen moet dwingen om dit te doen. Voor onze kinderen is het veel belangrijker om te leren dat als ze iets waarderen wat de moeite waard is om voor te werken en ze een doel hebben wat hen boeit, dat ze de verantwoordelijkheid moeten nemen om het te realiseren.

De studenten leren door middel van oefening hoe ze de verantwoordelijkheid voor hun leven kunnen nemen. Elke keer dat studenten beslissen over wat te doen met hun tijd leren ze hoe het voelt om de verantwoordelijkheid voor de loop van hun leven te nemen. Het nemen van verantwoordelijkheid voor persoonlijke prestaties kan ongelofelijk bekrachtigend werken; maar verantwoordelijkheid nemen voor verveling kan ook heel pijnlijk zijn. Studenten die vast zitten in verveling hebben nog niet bedacht hoe zij de verantwoordelijkheid voor het bepalen van hun volgende activiteit op een dag moeten nemen, laat staan over de richting van hun leven.

De manier om uit de verveling te komen is er doorheen gaan. Uiteindelijk beseffen studenten dat niemand anders hen gaat vertellen wat ze moeten doen en beginnen ze na te denken over wat voor hen belangrijk is. Ze vinden de moed om beslissingen, op basis van hun interesses en de doelen die ze hebben voor hun leven, te maken. Dit proces kan maanden, zelfs jaren duren. De vaardigheden opgedaan op school met het transformeren van verveling naar motivatie bereiden studenten voor op hun volwassen leven. Ze oefenen de vaardigheid van besluitvorming en ontwikkelen initiatief en zelfvertrouwen. Deze kenmerken zijn de moeite waard om tijd in te investeren, binnen het vertrouwen wat een Sudburyschool biedt.

 


[1] Overgenomen uit de Spring 2001 nummer van The School Bull, de nieuwsbrief van de Clearwater School (enigszins aangepast). Link hier naar origineel artikel.

“Clearwater school” is vervangen door “Sudburyschool”.